Wyimki z Niepodległości…

Biblioteka Kraków, w związku z obchodami stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości, zaplanowała cykl wykładów pt. „Wyimki z Niepodległości”. Prelekcje prezentujące wybrane aspekty tego okresu wygłoszą: Piotr Boroń, dr hab. Marek Karwala, Marek Sosenko oraz prof. Franciszek Ziejka.

Raz patrzymy na rok 1918 poprzez pryzmat literatury czy pieśni patriotycznych, raz przyglądamy się pozostałym dokumentom życia codziennego czy historii konkretnych osób zasłużonych w tej trudnej drodze do wolności. Fakty, miejsca, bohaterów mocną nicią będzie wiązał Kraków, który odegrał zasadniczą rolę w odradzaniu się suwerennej Polski.

 

NAJBLIŻSZE SPOTKANIA:

12 LISTOPADA | GODZ. 18.00 | Klub Dziennikarzy Pod Gruszką ul. Szczepańska 1

Włodzimierz Tetmajer – Gorące i szlachetne serce. Wykład prof. dr. hab. Franciszka Ziejki

Włodzimierz Tetmajer jako artysta malarz cieszył się uznaniem już za życia Przez krytyków sztuki uznany został za twórcę tzw. szkoły ludowej w polskim malarstwie. Uprawiał także malarstwo sakralne oraz  o tematyce świeckiej. Z powodzeniem trudnił się ozdabianiem kościołów. Wykonał polichromię w zabytkowej farze w Bieczu czy też polichromię kościoła OO. Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej. W kaplicy królowej Zofii w katedrze na Wawelu stworzył przy pomocy pędzla panteon narodowy wielkich królów, bohaterów narodowych i artystów.  Jego dorobek jako pisarza jest stosunkowo skromny. Opublikował zaledwie kilka tomików poetyckich i prozą; w prasie z przełomu wieków znajduje się jednak wiele jego wierszy czy fragmentów prozy, które wciąż czekają na zebranie i publikację w wydawnictwie zwartym.

Włodzimierz Tetmajer brał czynny udział  w życiu politycznym  Galicji. Jego decyzja sprzed lat o zawarciu małżeństwa z córką bronowickiego chłopa zaprowadziła go w struktury ruchu ludowego, a w szczególności – Polskiego Stronnictwa Ludowego. W imieniu tego stronnictwa w maju 1917 roku zgłosił też słynną rezolucję o konieczności odbudowy Polski niepodległej z dostępem do morza. Lektura jego tekstów publicystycznych skłania nieodparcie do postawienia tezy, iż w życiu politycznym kierował się przede wszystkim wskazaniami… Tadeusza Kościuszki. Swój program polityczny oparł na ideałach amerykańskich, na koncepcji równości wszystkich obywateli, na pełnym udziale chłopów jako wolnych i równych wszystkim innym warstwom społecznym w życiu publicznym i politycznym.

 

 


Za nami:

Co śpiewali Polacy u progu niepodległości? Wykład Piotra Boronia

Pieśń nazywana jest czasem zwierciadłem dziejów, a z cała pewnością odzwierciedla stan świadomości ludzi, którzy angażują się w dokonywanie przemian politycznych i społecznych. Tkwiące głęboko w ich pamięci i sercach, wykonywanie wspólnie w kościołach, na zebraniach, akademiach, manifestacjach, w marszu i na biwakach wojskowych – świadczyły o tym, w co wierzyli, czego pragnęli i jakie epizody historyczne traktowali jako punkty odniesienia. Były lepiej znane niż nawet najwspanialsze przemowy polityków. W swej prostocie trafiały do wszystkich. Warto uzmysłowić sobie zatem, które z pieśni były najbardziej popularne w dobie odzyskiwania przez nas niepodległości. 

Piotr Boroń – nauczyciel historii w V Liceum Ogólnokształcącym w Krakowie. Działacz społeczny, patriotyczny, samorządowy, wieloletni radny Miasta Krakowa, Senator VI kadencji. Członek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Jest także wydawcą kilkudziesięciu śpiewników pieśni historycznych, autorem książek, albumów i artykułów prasowych a także wystaw historycznych oraz spotkań ze śpiewami pieśni patriotycznych. W 2017, za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za kultywowanie tradycji patriotycznych i upamiętnianie prawdy o najnowszej historii Polski, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Wygłosi wykład „Polska pieśń patriotyczna. Wokół 1918 roku”.

 

Drukowane pamiątki kwest na cele patriotyczne. Wykład Marka Sosenki

Dobroczynność leżąca w naturze człowieka uaktywniała się w potrzebie. W Polsce jedną z najważniejszych, były potrzeby na cele patriotyczne i wojenne. Pierwsze papierowe pamiątki kwest powstały w II połowie XIX wieku i były to tzw. „Telegramy Kościuszkowskie” z dużą dopłatą na „Cele Narodowe i Dobroczynne”. Początek XX wieku i rocznice Odsieczy Wiedeńskiej oraz Powstania Styczniowego zaowocowały najbardziej typowymi tzw. znaczkami kwestarskimi, przypinanymi ofiarodawcy do ubrania. Wszystkie stanowią dziś niezwykły zapis historii i są przedmiotem badań naukowych.

Marek Sosenko to znany i ceniony kolekcjoner, archiwista, autor wielu niezwykłych wystaw i publikacji. Wszechstronna wiedza i doświadczenie wynikające z obcowania z dawnymi przedmiotami stawiają go w pierwszym rzędzie autorytetów w wielu dziedzinach historii kultury materialnej.

 

Niepodległość w literaturze. Wykład dra hab. Marka Karwali

Wykład na temat literatury polskiej u zarania i po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, utworów, które przywoływały obrazy wojenne, a także wszelkie działania przybliżające „jutrzenkę swobody”. Zniewolone narody liczyły na odzyskanie niepodległości. Literatura była zwierciadłem tych nastrojów, które im bliżej 1918 roku, tym narastały na sile.
 
Marek Karwala – dr hab., prof. nadzw. Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie; autor książek o poezji współczesnej oraz o szeroko rozumianej kulturze m.in. Polska poezja XX wieku. Klucze do interpretacji, t. I i II, Wyd. Znak, Kraków 2000; wygłosił w placówkach naukowych oraz oświatowo-kulturalnych blisko tysiąc wykładów o literaturze i sztuce. Juror licznych konkursów literackich o zasięgu regionalnym, krajowym i międzynarodowym.